وب دا خوزستان | پايگاه خبري و اطلاع رساني دانشگاه علوم پزشكي جندي شاپور اهواز : جايگاه زالو در درمان سكته هاي مغزي
دوشنبه، 23 مرداد 1396 - 12:07 کد خبر:12089

همانطور كه ميدانيد مغز انسان مركز فرماندهي به كل بدن بوده و كليه فعاليتهاي حسي و حركتي انسان، در گرو عملكرد طبيعي مغز ميباشد. عملكرد طبيعي مغز نيازمند خونرساني كافي به بافت مغز بوده و اين خونرساني توسط عروق مختلف انجام ميشود. در صورتيكه خونرساني به مغز به هر دليل آسيب ببيند، عملكرد طبيعي مغز مختل شده و منجر به بروز علايم مختلفي از جمله اختلال تكلم، فلج يك نيمه صورت يا بدن، سرگيجه، اختلال تعادل و يا ديگر علايم ميشود.


در واقع به دنبال بسته شدن يكي از رگهاي مغز با يك لخته خون و نرسيدن خون به بخشي از مغز، عملكرد آن بخش از مغز مختل شده و سكته مغزي اتفاق مي افتد. به اين ترتيب فرد مبتلا به سكته مغزي بطور ناگهاني دچار علايمي از قبيل اختلال تكلم، فلج يك نيمه صورت يا بدن، سرگيجه و يا اختلال تعادل ميشود.


براي نجات بيمار از اين علايم كه در صورت عدم درمان مناسب ميتواند دايمي شده و بيمار را زمين گير نمايد چه كار بايد كرد؟
قدم اول در مواجهه با بيماري كه بطور ناگهاني دچار اين علايم شده تماس با اورژانس 115 يا رساندن بيمار به نزديكترين بيمارستان است، چرا كه مهمترين مساله در موفقيت درمان در بيماران سكته مغزي، درمان هرچه سريعتر اين بيماران است.


درمان استاندارد سكته مغزي در تمام دنيا از جمله ايران استفاده از داروهاي حل كننده لخته است. در حال حاضر تنها دارويي كه با كمترين عوارض، قابليت حل كردن لخته در عروق مغز را داراست، دارويي بنام rtPA ميباشد. نكته مهم در استفاده از اين دارو محدوديت زماني براي استفاده از داروست. به اين معني كه اين دارو تنها در صورتي كه در سه ساعت اول ( و در شرايط خاص در 4.5 ساعت اول) از شروع علايم بيمار، مورد استفاده قرار گيرد، ميتواند با حل كردن لخته اي كه منجر به بسته شدن يكي از رگهاي مغز شده، باعث باز شدن رگ مربوطه و برقرار شدن خونرساني طبيعي مغز شده و به اين ترتيب باعث بهبودي علايم بيمار گردد.

بايد توجه داشت كه مقدار داروي فوق هم در درمان بسيار مهم بوده و بر اساس وزن فرد مبتلا محاسبه ميشود. بطوريكه مقادير كمتر از مقدار استاندارد محاسبه شده براي وزن فرد مبتلا، بي اثر بوده و مقادير بيشتر از حد نيز باعث بروز عوارض خطرناكي از جمله خونريزي در مناطق مختلف بدن ميشود.


 آيا زالودرماني ميتواند اثر rtPA را در درمان سكته مغزي داشته باشد؟
بايد دانست كه زالو نوعي كرم بوده كه در محيطهاي مرطوب زندگي كرده و از خون انسان تغذيه ميكند. به اين ترتيب به دنبال نزديك شدن زالو به پوست، زالو با گزش پوست انسان، شروع به مكيدن خون انسان ميكند. اما با توجه به اينكه خون به محض خروج از بدن انسان، لخته ميشود؛ زالو به محض گزش پوست انسان مقداري از بزاق خود را به آن محل تزريق ميكند. در سالهاي اخير اثبات شده كه بزاق زالو حاوي مواد ضدانعقاد مختلفي از جمله هيرودين است كه اين مواد در واقع با ممانعت از لخته شدن خون، باعث ميشوند كه زالو به راحتي خون را بمكد.



در سالهاي اخير با تحقيقات مختلف مشخص شده كه بزاق زالو نه تنها حاوي هيرودين با خاصيت ضدانعقادي است، بلكه حاوي مواد مختلف ديگري با خاصيت حل كنندگي لخته و نيز موادي با خاصيت ضد درد و نيز ضد التهاب ميباشد و در واقع اين مواد طبيعي بعنوان الگويي براي ساخت برخي داروها مورد استفاده قرار گرفته كه در مراحل مختلف تحقيقاتي هستند.


متاسفانه اخيرا عده اي بدون داشتن مطالعات علمي كافي، مدعي درمان سكته هاي مغزي در ساعات اوليه با زالو شده اند. بايد دانست كه با توجه به اينكه در بزاق زالو ماده هيرودين وجود دارد كه از نظر مولكولي شبيه به هپارين است و از آنجا كه هپارين در حال حاضر و بر خلاف گذشته، در ساعات اوليه بروز سكته هاي مغزي ممنوع بوده و با خطر بالاي خونريزي مغزي همراه است؛ استفاده از زالو بعنوان درمان سكته مغزي در ساعات اوليه ابتلا به علايم سكته مغزي، نه تنها يك درمان غير استاندارد و غيرعلمي بوده و با خطرات و عوارض جبران ناپذيري مثل خونريزي مغزي همراه است، بلكه باعث از دست دادن زمان طلايي سه ساعته براي تجويز درمان استاندارد با rtPA خواهدشد.

لذا بايد تاكيد كرد كه در حال حاضر و با علم امروز تنها درمان علمي، استاندارد و اثبات شده براي سكته هاي مغزي كه ميتواند با حل كردن لخته خون موجود در عروق خونرسان مغز باعث برقراري مجدد جريان خون مغز و بهبود علايم بيمار شود، همان rtPA بوده و استفاده از زالو تنها اتلاف وقت و تحميل عوارض اضافي به بيمار خواهد بود.


بياييد با آگاهي كافي از حقايق علمي، با مغز خود و عزيزانمان مهربان باشيم.



دكتر فردوس نظري
متخصص بيماريهاي مغز و اعصاب