چهار شنبه 16 بهمن 1398
تعداد بازدید: 49

از حملات ریسه رفتن در کودکان چه می دانید؟



به گزارش روابط عمومی بیمارستان تخصصی و فوق تخصصی ابوذر، دکتر شهرام نصیری فوق تخصص مغز و اعصاب کودکان، عضو هیأت علمی دانشگاه جندی شاپور اهواز در تشریح حملات ریسه ای در کودکان گفت: حملات ریسه رفتن و قایع غیرتشنجی در کودکان هستند، این حملات خوش خیم هستند ولی باعث نگرانی و وحشت والدین می شوند. 

این فوق تخصص مغز و اعصاب کودکان ادامه داد: بسیار مهم است که این حملات از وقایع تشنجی افتراق داده شوند تا از تجویز نامناسب و بی مورد داروهای ضدتشنجی پرهیز شود.

وی در ادامه ضمن بیان این مطلب که بکار بردن واژه  Breath Holding اشتباه است، افزود: در ریسه رفتن، کودک بطور خودآگاهانه نفس خود را در حالت دم نگه نمی دارد، این حملات عملاً در طی بازدم اتفاق می افتند و غیرعمدی و ناخودآگاهانه هستند.

نصیری در خصوص شروع سن حملات ریسه رفتن در کودکان بیان داشت: حملات ریسه رفتن یکی از شایعترین حملات تقلیدکننده وقایع تشنجی در کودکان کم سن هستند. سن معمول شروع حملات در 6 تا 18 ماهگی است ولی در اولین هفته های زندگی هم ممکن است شروع شود البته کمتر از 10درصد کودکان حملاتشان بعد از سن 2 سالگی شروع می شوند.

این عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور درخصوص تعداد دفعات این قبیل از حملات اظهار داشت: حملات ممکن است از چند بار در روز تا 1 بار در سال اتفاق افتند. حملات غالباً در زمان شروع، به فاصله چند هفته تا چندماه رخ می دهند و به تدریج افزایش یافته و در سال دوم زندگی به چند بار در روز می رسند. 

فوق تخصص نورولوژی کودکان در تقسیم بندی حملات ریسه رفتن به موارد زیر اشاره کرد و گفت: بسته به رنگ صورت کودک در حین حمله به سه دسته سیانوتیک  Cyanotic، رنگ پریده  Pallid، مخلوط  Mixed  تقسیم می شوند.

وی در ادامه در تعریف هر یک از حملات و علائم گفت: حملات سیانوتیک ریسه رفتن معمولاً به دنبال محرک های عاطفی مثل عصبانیت یا محرومیت ایجاد می شوند. کودک بعد از ناراحت شدن از چیزی مثل اینکه چیزی را بخواهد و به او داده نشود یا کاری را بخواهد انجام دهد و والدین یا خواهر، برادرها مانع آن شوند شروع به گریه می کند. معمولاً کمتر از ۸ تا ۱۵ ثانیه، سپس ساکت می شود و نفس خود را در حالت بازدم نگه می دارد، بعد سیانوز (سیاه) می شود. بعضی از حملات ممکن است در همین مرحله خاتمه یابند ولی بعضی دیگر ممکن است ادامه یابند و با میشروی به سمت کاهش سطح هوشیاری، سستی و خم شدن کودک به عقب (اپیستوتونوس - Opistotonus) ادامه یابند. معمولاً در عرض یک دقیقه کودک یک نفس عمیق صدادار می کشد، سپس تنفس ها عادی می شوند و کودک هوشیار می شود و اما حملات ریسه رفتن Pallid (سفید) یا (رنگ پریده) معمولاً با ترس یا درد ناگهانی ایجاد می شوند. افتادن کودک روی زمین و یک ضربه خفیف به سر به طور شایع شروع کننده حمله است.

نصیری ادامه داد: کودک به دنبال ترس یا ضربه خفیف به سر به گریه می افتد که کوتاه است، سپس ساکت می شود، در این هنگام هوشیاری کاهش می یابد و کودک رنگ پریده می شود، سستی و عرق سرد با تظاهرات شایع همراه می باشد. 

وی با اشاره به حملات شدید ضمن بیان این مطلب که حرکات کلونیک (دست و پا زدن) و بی اختیاری در ادرار ممکن است در حملات شدید دیده شود، تصریح کرد: در کمتر از یک دقیقه کودک هوشیاری خود را بدست می آورد ولی ممکن است بعد از حمله برای چند ساعت بخوابد. 

فوق تخصص مغز و اعصاب کودکان در پاسخ به این سوال که حملات ریسه رفتن تا چند سالگی ادامه می یابند، اظهار داشت: حملات ریسه رفتن به طور عموم در سال دوم زندگی کاهش یافته و تا سن 4 سالگی 50 درصد کودکان بهبود می یابند. تا سن 7 یا 8 سالگی نیز تقریباً همه کودکان بهبود می یابند و دیگر حمله ای نخواهند داشت. 30درصد از کودکانی که در سنین پائین حملات ریسه رفتن داشته باشند در سنین بالاتر و نوجوانی به حملات سنکوپ دچار خواهند شد. 

این فوق تخصص نورولوژی در بحث عوارض حملات ریسه رفتن گفت: عوارض جدی و خطرناک حملات ریسه رفتن بسیار نادر هستند. در موارد شدید حملات ریسه رفتن، گزارشاتی از ایست قلبی و مرگ، احتمالاً به دلیل آسپیراسیون یا اختلالات ساختاری سیستم تنفسی یا عوارض درمانی وجود دارد، ولی در کل بسیار نادر هستند و معمولاً حملات پایان خوبی دارند. 

دکتر نصیری با اشاره به این نکته که در تشخیص علت این عارضه،Sequence Of Event (توالی اتفاقات) بسیار مهم است،ضمن تأکید بر پرسیدن عوامل تحریک کننده در زمان معاینه بیان داشت: دیدن ویدیوی حمله می تواند در تشخیص بسیار کمک کننده باشد، از این رو به والدین توصیه میشود هنگام مراجعه به پزشک متخصص مغز و اعصاب کودکان حتماً یک ویدیو کامل از یکی از حملات، از زمان شروع تا پایان حمله، که با دوربین تلفن همراه یا دوربین دیگری گرفته شده است، همراه خود داشته باشند.

عضو هیأت علمی دانشگاه جندی شاپور اهواز انجام آزمایش یا اقدام درمانی خاصی را برای تشخیص این عارضه نیاز نیست، خاطر نشان کرد: در شرایطی که حرکات تشنجی (دست و پا زدن) طولانی باشد یا توصیف علائم بالینی حمله کامل نباشد و نیز امکان رد یا تأئید تشنج به طور یقین وجود نداشته باشد، انجام آزمایشی به منظور تشخیص اختلال در فعالیت الکتریکی مغز (نوار مغزی- EEG) برای بررسی احتمال تشنج در این کودکان ضرورت دارد.

وی ادامه داد: همچنین از آنجا که یکی از تشخیص افتراقی های مهم حملات ریسه رفتن، سندرم QT طولانی است، بنابراین ضرورت دارد حداقل یک تست قلب (نوار قلب- ECG) از تمام این بیماران گرفته شود. 

نصیری در بخش دیگر تاکید کرد: پاتوفیزیولوژی در حملات ریسه رفتن از نوع سیانوتیک هنوز کاملاً مشخص نشده است ولی به طور خلاصه و کلی به دلیل کاهش خون رسانی به مغز و احتمالاً به دلیل کاهش خون خروجی از قلب می باشد و از نوع رنگ پریده احتمالاً کاهش خون رسانی به مغز به دلیل افزایش فعالیت عصب واگ است که باعث تحریک پاراسمپاتیک و کاهش ضربان قلب می شود. 

وی در مورد مداخله مسائل وراثتی در ایجاد این حالات یادآود شد: با توجه به اینکه سابقه فامیلی مثبت از حملات ریسه رفتن در این بیماران 23 تا 28 درصد موارد است، احتمال نفوذ ژنتیکی وجود دارد. 

نصیری افزود: نسبت جنس مذکر به مؤنث و ریسک انتقال از والدین به فرزندان به نسبت مساوی می باشد. الگوی وراثتی کاملاً مشخص نیست ولی شاید اتوزوم غالب باشد. 

عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز در خصوص درمان این عارضه گفت: مهمترین موضوع در درمان حملات ریسه رفتن، دادن اطمینان به والدین مبنی بر خوش خیم بودن طبیعت حملات است.  

وی با متذکر شدن این نکته مهم به والدین که حملات ریسه رفتن منجر به اختلال تکاملی و شناختی در کودک نمی شوند و به تشنج منجر نمی شوند خاطر نشان کرد: یکی از عوامل مهم در درمان ریسه رفتن در کودک خوراندن قطره آهن خوراکی است. بعضی از تحقیقات نشان داده است که در این کودکان، حتی آنهایی که دچار کم خونی فقر آهن نیستند، دادن قطره آهن خوراکی به آنها وضعیت بیماری شان را بهتر می کند. حرکات تشنجی (convulsive) که در طول ریسه رفتن در کودک دیده می شود، تشنج های رفلکسی آنوکسیک (Reflex Anoxic Seizure) هستند و تشنج واقعی برخاسته از قشر مغز نمی باشند و نیاز به درمان ضدتشنجی نیز ندارند. 

نصیری ادامه داد: در برخی موارد گزارشاتی مبنی بر وجود حملات تشنجی و حتی تشنج های طولانی (status epilepticus) به دنبال حملات ریسه طولانی وجود دارد که در صورت ایجاد شک و شبهه به این موارد می بایست نوار مغزی (EEG) گرفته شود و در صورت اثبات تشنج، باید داروی ضدتشنج تجویز شود.

وی گفت: در چنین مواردی، تجویز داروی ضدتشنج، منجر به قطع تشنج می شود و ممکن است تأثیری در درمان حملات ریسه رفتن کودک نداشته باشد.عامل دیگر در درمان ریسه رفتن کودک استفاده از شربت پیراستام است که از نظر ساختاری شبیه GAMA (گاما آمینوبوتیریک اسید) می باشد و در بعضی مطالعات علمی مفید ارزیابی شده است و دوز آن 100- 50   (میلی گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن کودک در روز) است.  

شهرام نصیری در معرفی دیگر داروها عنوان کرد: داروی لوتیراستام از نظر ساختاری شبیه به داروی پیراستام است. داروی دیگر فلوکشین می باشد که در بعضی منابع مؤثر ارزیابی شده است و داروهایی مثل گلیکوپیرولات و تئوفیلین در بعضی مطالعات برای درمان ریسه رنگ پریده (Pallid B.H) مفید گزارش شده اند. 



عضو هیئت علمی دانشگاه در توصیف اهم اقدامات صورت گرفته هنگام بروز حملات ریسه ای توسط والدین بیان کرد:  ضمن حفظ خونسردی و غلبه بر ترس و اضطراب خود، از بلند کردن کودک خودداری کرده و کودک را در حالت درازکش به سمت پهلو قرار دهند و از انجام احیای قلبی – ریوی و دادن (تنفس مصنوعی) و اعمال غیرحرفه ای جداً بپرهیزند. اما در حالاتی دیگر اگر کودک بیش از یک دقیقه نفس نکشید، اگر اختلال هوشیاری پس از حمله بیش از یک دقیقه بطول انجامید باید بلافاصله به اولین مرکز درمانی رسانده شود.

وی در پایان برای پیشگیری از حملات ریسه رفتن در کودکان، توجه والدین را به این موضوع مهم معطوف داشت که علی رغم اینکه عصبانیت، ترس و محرومیت از خواسته های کودک باعث شروع حملات ریسه رفتن می شود اما نباید جنبه های تربیتی را فراموش کرد و توصیه می شود با کودک رفتار عادی همانند دیگر کودکان داشت و تعالیم تربیتی را به موقع و به اندازه لازم اعمال نمایند و تسلیم تمام خواسته های کودک نشوند.



طراحی و پیاده سازی: راد رایانه