صفحه اول    درباره وب دا    معرفی رئیس، معاونین و مدیران دانشگاه    تماس با ما  
شنبه، 29 مهر 1396 - 13:04   
  سرخط اخبار:  
- اندازه متن: + -  کد خبر: 12426صفحه نخست » یادداشت دوشنبه، 10 مهر 1396 - 14:39
تحول در ساختار مدیریتی شبکه های بهداشت و درمان؛ نسخه شفابخش طرح تحول نظام سلامت
دکتر نائب فدایی

رویارویی با موج های پیاپی تغییر و تحول در قالب تکنولوژی های نوین و شکل های گوناگون رقابت و تغییر در روابط سازمانی و اجتماعی سازمانها در تحول در ساختار مدیریتی شبکه های بهداشت و درمان؛ نسخه شفابخش طرح تحول نظام سلامتفضایی متلاطم و متغیر، تداوم حیات سازمان ها را وابسته به ساز و کارهایی کرده است که از جمله آن وجود یک ساختار راهبردی برای سازگاری با شرایط جدید می باشد. از این رو توسعه ساختارهای سازمانی برای مواجهه با شرایط متغیر و چالش های آینده  امری ضروری است.

ساختار سازمانی به عنوان بستر عملیاتی برنامه ها و راهبردهای سازمان، رابطه بین کارکنان یا عوامل اجرای کار را تبیین می کند. سازمان ها به موازات تغییر در سایر عناصر تحول می بایست به تغییر در ساختار سازمانی توجه نمایند.

از آنجائیکه امروزه سلامت جامعه از اهمیت خاصی برخوردار است و جزء اولویت های دولت محسوب می گردد از یک سو شاهد تغییرات در محتوا و نوع برنامه ها و طرح های بهداشتی، افزایش حجم فعالیت ها، دغدغه ها و چالش های متعددی در این بخش هستیم و از سویی دیگر در مدیریت شبکه های بهداشت و درمان و حوزه اجرایی مشکلات و تنگناهای زیادی گریبانگیر مدیران است که این موضوع باعث ایجاد تمایز و تفاوت در نوع مدیریت و انتخاب استراتژی مناسب برای اداره امور می گردد. مدیر شبکه بهداشت و درمان نقش تاثیر گذار در بخش های مختلف نظام سلامت شهرستان (دانشگاهی و غیر دانشگاهی از قبیل دولتی، غیر دولتی، خصوصی، سازمان های مردم نهاد، خیریه و ...) دارد و باید در سیاست گذاری، برنامه ریزی و سازماندهی برنامه ها و طرح های سلامت یک مرجع و نهاد فصل الخطاب باشد اما در حوزه اجرایی و عملیاتی(تخصصی و فنی) موضوع متفاوت است.

بنابراین واگذاری تمام مسئولیت ها، اختیارات و فشارهای ناشی از آن به یک فرد در شهرستان (مدیر شبکه) نه منطقی است و نه عملیاتی. به نظر می رسد یکی از راهکارهای لازم برای برون رفت از این وضعیت بازنگری در ساختار مدیریت نظام سلامت در سطح شهرستان است.

مدیریت یکپارچه نظام سلامت در شهرستان مزایا و فواید بسیاری در بر دارد اما از آنجایی که مدیریت در شهرستان ها تحت تاثیر فاکتورها و پارامترهای مختلفی از قبیل عوامل سیاسی، فرهنگی و اجتماعی می باشد به نظر می رسد مدیریت همزمان بهداشت و درمان عملیاتی و اجرایی نیست (با در نظر گرفتن اینکه انتخاب و انتصاب مدیران در سطح شهرستان ها مترتب محدودیت ها و چالش هایی می باشد). تحت فشار قرارگرفتن مدیر شبکه توسط مسئولین دانشگاهی و محلی، تقابل منافع در بخش های مختلف، اختلاف سلائق، عدم ثبات مدیریت، فقدان یکپارچگی و انسجام درونی و حجم گسترده و تنوع وظایف در شهرستان ها بازنگری در ساختار مدیریت نظام سلامت را می طلبد. همانگونه که در طی سالیان اخیر به دنبال تغییر در خواسته ها و نیازهای جامعه، سیاست ها و برنامه های سلامت دچار تغییرات شده است، تغییر در مدیریت امور و نحوه اجرا بیش از پیش احساس می شود. پرهیز از هرگونه بخشی نگری و تعامل و همکاری در بین بخش های مختلف نظام سلامت (بهداشت و درمان ) خوب و پسندیده است اما به شرطی که به مثابه یک اتوبان یکطرفه نباشد و همه چیز به نفع یک طرف ختم نگردد( تمام انرژی و منابع به یک سمت خاص سوق پیدا نکند و عدالت و مساوات رعایت گردد). نمونه های مصداقی آن جابجایی نیروی انسانی، اعتبارات، تجهیزات و اولویت ها از بهداشت به درمان است.

اهمیت حوزه بهداشت در نظام شبکه بر هیچ کس پوشیده نیست و حداقل در کنفرانس ها، همایش ها، سمینارها، بیانیه ها، سخنرانی ها و مصاحبه ها همه متفق القول بر بهداشت؛ پیشگیری مقدم بر درمان است، اذغان دارند. باتوجه به ساختار نظام شبکه در کشور، معاون بهداشت شبکه و رئیس مرکز بهداشت شهرستان از یک طرف معاون مدیر شبکه و از سوئی دیگر نیز مسئول یک واحد مستقل (مرکز بهداشت) است. در نگاه اول جایگاه ایشان بیانگر نقش فنی و تخصصی در برنامه ها وطرح های بهداشتی است ومدیر شبکه علاوه بر مسئولیت فنی، به لحاظ پشتیبانی (تامین منابع وفراهم نمودن بستر لازم) برنامه های حوزه بهداشت مسئول و پاسخگو است. البته اگر واقع بینانه در خصوص مدت زمان وانرژی که مدیر شبکه به حوزه بهداشت اختصاص می دهد اظهار نظر و قضاوت کرد، نمی توان با قاطعیت پاسخ روشنی داد (بسته به شرایط مختلف، متفاوت است) اما از آنجایی که مدیریت حوزه درمان وبیمارستان دارای چالش ها وفوریت های مهم می باشد وفشار های سیاسی و روانی آن به مراتب بیشتر از حوزه بهداشت است ناخود آگاه تمرکز و توجه مدیر شبکه به حوزه درمان و بیمارستان سوق پیدا می کند.

مع الوصف با توجه به چالش ها ومشکلات بخش درمان و بیمارستان وهمچنین پاره ای اوقات دغدغه های شغلی و تخصصی مدیر شبکه، مشکلات حوزه پشتیبانی و تامین منابع بهداشت بر دوش معاون بهداشتی شبکه است که استقلال مالی و اداری ندارد و اگر هم داشته باشد تصمیم گیرنده نهایی نیست و دقیقاً همین جاست که اختلاف نظر ها، دوباره کاری ها، عدم هماهنگی، عدم تمایل به مشارکت پذیری، نبود تفاهم و تعامل دو سویه میان مدیران شهرستانی،  پیامدها وآسیب های جبران ناپذیری به ارائه خدمات، نظام شبکه وکارکنان تحمیل می کند. اگر چه شرایط سیاسی، فرهنگی و اجتماعی شهرستانها متفاوت است و مدیریت شبکه های بهداشت و درمان تابع متغیرهای مختلفی از جمله خصوصیات فردی، سطح تحصیلات، نوع تخصص، میزان تجربه، نوع سلائق و چند شغله بودن مدیر می باشد و نمی توان نسخه واحد وشفابخشی برای همه شبکه ها تجویز کرد ولی آنچه مسلم است طراحی ساختار سازمانی متناسب با اهداف سازمان وحفظ پویایی آن یک نیاز ضروری است. تجربه ثابت کرده است در شهرستان های با جمعیت پایین یا فاقد بیمارستان نسبت به شهرستان های با جمعیت بالا ودارای بیمارستان مسائل وچالش های کمتری بین بهداشت ودرمان وجود دارد. لذا یک ساختار سازمانی مناسب از دوباره کاری، اختلاف، اصطکاک واتلاف منابع جلوگیری کرده و ضمن داشتن قابلیت انعطاف، قادر به پاسخگوئی به تحولات محیط خود است. در واقع ساختار فرآیندی است که نقش مهمی در کسب اهداف سازمانی ایفا می کند. ساختار سازمان، کالبدی است که در آن حوزه های اساسی، ماموریت کلی، نظام ارتباطی و مرکز تصمیم گیری تعیین می شود. اگر مدیریت بهداشت ودرمان (بیمارستان ) در شهرستانها از استقلال مالی واداری برخوردار شوند و به لحاظ فنی وتخصصی زیر نظر معاونت های دانشگاه (بهداشت و درمان) هدایت گردند قطعا بهروه وری وعملکرد بهتری خواهند داشت.  

 بطور کلی می توان نتیجه گرفت که با انتخاب یک ساختار سازمانی مناسب در سطح شهرستانها می توان با هماهنگی نیروی انسانی ومنابع موجود ، کارآیی واثر بخشی سازمان را افزایش داد . اگر نظام سلامت می خواهد در اجرای سیاست ها ، ماموریت ها و رسالت های خودش موفق گردد وخدمات کارآ واثر بخش به مردم ارائه نماید نیاز به در انداختن طرحی نو دارد.

 

دکتر نایب فدایی
معاون اجرایی مرکز بهداشت استان خوزستان و
عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز
   
  

نظر شما:
نام:
پست الکترونیکی:
نظر
 
  کد امنیتی:
 
پربیننده ترین مطالب
 
 
 
::  صفحه اصلی ::  تماس با ما ::  پیوندها ::  نسخه موبایل ::  RSS ::  نسخه تلکس
تمامی حقوق این سایت متعلق به روابط عمومی دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز میباشد
استفاده از مطالب سایت فقط با ذکر منبع مجاز می باشد
پشتیبانی توسط: خبرافزار
  خبر فوری: وزیر بهداشت: انسجام و وحدت ملی، بهترین پاسخ به اظهارات نابخردانه ترامپ است